Tám điều quan trọng để phát triển tài năng trẻ (Phần một)

#1. Phát triển tài năng trẻ là gì? 

Phát triển tài năng trẻ được xây dựng trên lý thuyết, bất kỳ một đứa trẻ nào khi được sinh ra trên thế giới này đều có những khả năng mà người lớn không thể tưởng tượng hết. Theo giáo sư tâm lý học Howard Gardner trực thuộc trường đại học Harvard, để có thể đo đạc được tài năng của một trẻ thì chỉ số IQ là hoàn toàn không đủ. Tài năng của trẻ phải đánh giá trên nhiều phương diện khác nhau. Ví dụ, có trẻ không mạnh về tư duy nhưng hoạt động thể chất lại cực phong phú, có trẻ trí nhớ không tốt với toán học nhưng trí sáng tạo lại vô biên… Đây chính là tiền đề để thuyết đa trí thông minh được ra đời. 

Theo nhà giáo dục học Mika Ito viết trong cuốn “Tăng cường khả năng của trẻ dựa trên phương pháp Montessori và thuyết đa trí thông minh”, tạm dịch「モンテッソーリ教育×ハーバード式「多重知能理論」で子どもの才能を伸ばす方法  thì có 9 loại trí thông minh ở trẻ: 

  1. Trí thông minh về sự vận động 
  2. Trí thông minh về ngôn ngữ
  3. Trí thông minh về tư duy – toán học
  4. Trí thông minh về không gian
  5. Trí thông minh về khoa học tự nhiên
  6. Trí thông minh về âm nhạc
  7. Trí thông minh về giao tiếp
  8. Trí thông minh về nội tâm
  9. Trí thông minh về ngũ quan cảm giác

Tuy nhiên, có một thực tế phải kể đến là khả năng tiềm tàng của trẻ không phải tự nhiên được phát huy, mà phải trải qua quá trình rèn luyện lâu dài. Và quá trình rèn luyện để phát triển tài năng trẻ không thể thiếu được vai trò chỉ dẫn của người mẹ. 

Trong quá trình đồng hành cùng con thông qua các hoạt động, mẹ nên nhớ tám điều quan trọng dưới đây để có thể phát triển tài năng của trẻ một cách toàn diện nhất.

Điều 1: Chấp nhận tất cả các ý tưởng của con 

Để có thể phát triển tài năng trong con một cách nhanh nhất thì điều đầu tiên mẹ cần nhớ, đó là chấp nhận tất cả ý tưởng của con. Bắp cải màu hồng, mặt trời màu xanh, cà tím màu đỏ … thì cũng đâu có làm sao? Tại sao lại cứ phải áp đặt những suy nghĩ của người lớn rằng bắp cải là phải màu xanh, hay mặt trời là phải màu vàng? Nếu suy nghĩ của trẻ cứ bị áp đặt vào những thường thức của người lớn thì sau này, trẻ sẽ khó có các ý tưởng hoặc phát kiến mang tính vĩ đại. 

Vậy nên, khi trẻ tập trung vào các hoạt động mang tính sáng tạo thì mẹ không nên can thiệp mà chỉ cần lặng lẽ quan sát quá trình là đủ. 

Cũng cần phải nói thêm rằng, tất cả các hành động của trẻ đều mang một ý nghĩa nào đó phía sau. Ví dụ, mẹ có bao giờ cảm thấy bực mình vì con lúc nào cũng ném đồ đạc hay nghịch ngợm không? Thực tế ra những hành động đó đều mang một chủ đích nào đó, tất cả đều có ý nghĩa đối với sự phát triển của con. Nếu mẹ không để ý thì sẽ nghĩ rằng con đang muốn làm mẹ bực mình, lập tức quát mắng và ngăn cấm con. Điều này sẽ khiến con bị tổn thương, mất tự tin vào bản thân, lâu dần sẽ làm khả năng trong con bị mai một. 

Vậy nên, mẹ hãy quan sát và đưa ra các hành động ứng xử phù hợp. Ví dụ con muốn ném bát đũa thì hãy đưa con quả bóng hay nắm giấy để thay thế nhé! 

Điều 2: Luôn tạo không khí thoải mái, vui vẻ khi ở bên con 

Tại Nhật, việc nuôi con thường được giao phó cho người mẹ và cô Mika Ito thấy, chính vì điều này khiến cho nhiều mẹ trở nên rất áp lực và căng thẳng khi tiếp xúc với con. Bởi lẽ, nếu coi giáo dục con cái là nghĩa vụ thì sẽ khiến tâm trạng mẹ trở nên khó tính, ảnh hưởng tới không khí khi giao tiếp với con. Bởi lẽ khi mẹ nóng giận thì tự nhiên, mẹ sẽ truyền sự nóng giận đó vào trong con. 

“Hôm nay theo lịch là phải làm hết cái này”, “Phải làm nhanh việc này”, “Không xong là không được đi chơi” … Đặc biệt, tình hình lại càng trở nên nghiêm trọng nếu gia đình nào có con thi vào tiểu học. Cứ như vậy, tâm trạng của con bị ảnh hưởng xấu từ suy nghĩ của mẹ. 

「親が思っている以上、子どもは親の心の動きに敏感です」
 Tạm dịch: “Trẻ nhạy cảm với cảm xúc của bố mẹ hơn bản thân bố mẹ tưởng”

(Trích dẫn)

Vậy nên, khi tiếp xúc với con, mẹ nên để bản thân được thư giãn. Trở thành mẹ đã là một nghĩa vụ quá to lớn với mẹ rồi, nên mẹ không nên tự tạo áp lực cho mình nữa. Nếu một ngày mà không làm, một ngày cho bản thân được thư giãn thì cũng đâu có sao. Nếu không có sự vui vẻ thì chắc chắn việc giáo dục con cái không thể kéo dài và có được kết quả như mong muốn. 

phát triển tài năng trẻ

Điều 3: Để con được trải nghiệm, tự chơi tới khi con thấy thỏa mãn

Xuyên suốt trong cuốn sách, cô giáo Mika Ito nhấn mạnh rằng, việc để trẻ tập trung chơi hoặc làm gì đó tới khi trẻ thỏa mãn là cực kỳ quan trọng. Điều này kích thích não bộ của trẻ hoạt động một cách tối ưu, giúp trẻ phát triển các khả năng tiềm ẩn của bản thân. 

Tuy nhiên sẽ có nhiều trường hợp, trẻ quá tập trung mà quên đi giới hạn về thời gian. Điều này khiến các mẹ vốn đã có quỹ thời gian hạn hẹp lại càng bận rộn và trở nên không thể không nổi cáu. 

「時間に余裕がない場合は、「枠組み」をつくることが有効です」 
Tạm dịch: “Khi thời gian không có đủ thì việc tạo ra các khung luật lệ sẽ có hiệu quả”

(Trích dẫn) 

Nếu xảy ra trường hợp kể trên thì cô Mika Ito khuyên mẹ nên đặt ra luật với con, ví dụ nếu con mải chơi ở công viên, mẹ có thể dặn con trước  rằng, kim ngắn chỉ tới số 4 là phải về …. Nếu con có thể biết các luật như trên thì bản thân con khi mẹ nhắc đến giờ đi về cũng trở nên thuyết phục mà mẹ cũng đảm bảo được giờ giấc sinh hoạt và làm việc của bản thân. 

Điều 4: Để con được tự do chọn lựa 

Khả năng lựa chọn là một khả năng quan trọng trong cuộc đời con. Sự quan trọng của khả năng này không được nhìn thấy ngay khi trẻ còn nhỏ mà sẽ dần hình thành sau khi trẻ vào cấp ba, chọn ngành đại học và chọn nghề nghiệp về sau. Chính vì thế, việc mẹ cho trẻ có cơ hội được lựa chọn ngay từ khi còn nhỏ có ý nghĩa rất quan trọng đối với cuộc đời trẻ. 

「どんなに小さな赤ちゃんでも、自分で選択力を備えています」
Tạm dịch: “Em bé nào trên thế gian này cũng có khả năng lựa chọn”

(Trích dẫn)

Không những thế, thông qua hành động quyết đoán để lựa chọn, mẹ sẽ có cơ hội dạy trẻ về các quan điểm sống khác nhau tùy thuộc vào phương án mà con chọn. Cô Mika Ito có kể rằng, cô có nhận được câu hỏi từ một mẹ Nhật, nói rằng quan điểm của vợ và của chồng trong vấn đề dạy con có nhiều bất đồng, vậy nên giải quyết làm sao?

Với câu hỏi trên, câu trả lời của cô là vì quan điểm sống của vợ và chồng là khác nhau, trải nghiệm từ khi sinh ra tới lớn lên là khác nhau nên việc bất đồng về quan điểm giáo dục con cái là hoàn toàn có thể hiểu. Tuy nhiên để tránh việc làm con bị rối thì bố mẹ nên thống nhất với nhau các đầu mục quan trọng, chứ không nhất thiết phải đồng nhất về tất cả quan điểm. 

Tuy vậy, một điều quan trọng mà cả bố và mẹ nên cho con được biết, đó chính là niềm vui trong cuộc sống và trong công việc. Sự lạc quan về cuộc đời của cả bố và mẹ có ý nghĩa cực kỳ lớn lao với trẻ trong giai đoạn trưởng thành sau này. 

Trên đây là bốn điều trong tổng số tám điều quan trọng trong quá trình phát triển tài năng trong con. Để xem tiếp bốn điều tiếp theo, mẹ tham khảo link bên dưới nhé. 

※  Bài viết có sử dụng thông tin trong cuốn “Tăng cường khả năng của trẻ dựa trên phương pháp Montessori và thuyết đa trí thông minh”, tạm dịch「モンテッソーリ教育×ハーバード式「多重知能理論」で子どもの才能を伸ばす方法」của tác giả Mika Ito 

Link giới thiệu sách: Amazon Nhật Bản

Xem thêm: Tám điều quan trọng để phát triển tài năng trẻ (Phần hai)

Xem thêm: Thuyết đa trí thông minh của trẻ (Phần một)
Xem thêm: Thuyết đa trí thông minh của trẻ (Phần hai)

Image placeholder

Admin Kawasaki

Tốt nghiệp đại học Waseda (Nhật Bản), chuyên ngành Ngôn ngữ học. Hiểu được tầm quan trọng của giáo dục sớm, mình luôn hy vọng cơ hội chia sẻ kiến thức về giáo dục sớm mình học tại Nhật. Mong những điều mình chia sẻ hữu ích với các mẹ!